Evim Depreme Dayanır da ya Ben?

Biliyorum çok sevimsiz ama bir o kadar da gerçek bir  konu. Benim kabuslarım ya depremdir, ya da tsunami. İç mimar olarak mekanın ruhsal dünyasındaki depremlere müdahale edebiliyoruz da  fiziksel depremle ilgili matematiksel hiçbir bilgi ve uygulamamız yok.Durum böyle olup bir de  son aylarda müşterilerimden ve çevremden bu konuda endişe verici sorular duyunca bu konuya  el atmaya karar verdim ve tabi ki konunun uzmanına danıştım. Sevgili yazarımız Yrd. Doç. Dr. Halit Cenan Mertol tam bir mühendis  diliyle, gayet önemli, teknik  açıklama yapan bir yazı gönderdi. Çoğu arkadaşım şiddetli depremde  evlerinin ne kadar dayanacağını sordu ilk başta.  Cenan da sağ olsun önce "Deprem"in  gerçek  tanımını yapıp, sonra da  şiddetin nelere hangi şartlarda  ne kadar etkisi olduğunu anlattı. Hepimize  fiziksel ve ruhsal dünyamızda depremsiz günler dilerim. Bu arada  fotoğrafları da  Sevgili Cenan Van'daki deprem sonrası inceleme için uzman ekiple birlikte gittiğinde çekmiş,onları da bizlerle paylaştı.



Yazar; Yrd. Doç. Dr. Halit Cenan Mertol



Deprem, yerküredeki plakaların hareketi sırasında biriken enerjinin, ani bir biçimde boşalmasından kaynaklanan yer sarsıntısıdır.  Depremin büyüklüğü, farklı ölçüm tiplerine göre değerlendirilebilir. Türkiye’de en çok kullanılan Richter ölçeği olup, çıkan enerjinin büyüklüğünün sayısal değere çevrilmesiyle bulunur. Örneğin Richter ölçeğine göre 5 şiddetindeki bir depremde çıkan enerji 475 ton dinamit patlamasına eşit olup, 6 şiddetindeki deprem 15000 ton, 7 şiddetindeki deprem 475000 ton dinamit (25 adet nükleer bomba) patlamasına eşittir. Sekiz şiddetindeki bir deprem ise, 15 milyon ton dinamite veya 790 adet nükleer bomba patlamasına eşittir. Yerin kilometrelerce altında depremin olduğu yere odak noktası denir. Yukarıda bahsedilen enerji miktarları, odak noktasında açığa çıkmaktadır.
Deprem, yerküre üzerinde sismik dalgalar şeklinde ve önüne çıkan her türlü yapıyı sarsarak ilerler. İnsan eliyle yapılan bina, köprü, baraj, yol vb. gibi yapılar da, bu sarsıntı sonucunda salınırlar. Bir yapının kaç şiddetinde depreme dayanıklı olduğunu söylemek imkansız olup, böyle bir şeyi söylemek aynı zamanda anlamsızdır. Depremin odak noktasının yerin ne kadar altında olduğu ve yapının o noktaya ne kadar uzakta olduğu, yapının maruz kalacağı etkileri belirler. Richter ölçeğine göre 8 şiddetinde bir depremin, yerin 5 kilometre altında olması ile 100 kilometre altında olması, yeryüzündeki yapıları çok farklı etkileyebileceği gibi, yapı ile depremin odak noktasına arasındaki mesafenin 10 kilometre olması ile 100 kilometre olması arasında da çok fark vardır. Yani Şili’de 2010 yılında, şiddeti Richter ölçeğine göre 8.8 şiddetinde olan depreme, Ankara’da olan yapıların hepsi dayanmış hatta hissetmemiştir. Aynı zamanda 750 kilometre derinde olan 8 şiddetindeki bir depreme, yeryüzündeki bütün yapılar dayanabilir. Bu sebeple “Benim binam 8 şiddetindeki depreme dayanır” diye bir söylem tamamen yanlıştır. Her ne kadar “Benim binam, odak noktası yerin altında şu kadar derindeki ve binam ile depremin odak noktasına arasındaki mesafenin şu kadar olduğu 8 şiddetindeki depreme dayanır” demek doğru gibi görünse de, böyle bir depremin binada yapacağı etkileri kesin olarak hesaplamak yine de imkansızdır.              
Özetlemek gerekirse, bir yapının 790 adet nükleer bombanın (Richter ölçeğine göre 8 şiddetindeki depremin) etkisi altındaki davranışı, bu enerjinin çıkış noktasının derinliğine ve yapıya olan uzaklığına bağlıdır. Bu kadar enerji yapınızın yanı başında açığa çıkarsa, yapınızdan eser kalmayabilir. Bu nedenle, herhangi bir yapının hangi şiddetteki deprem altında, ne tip davranış göstereceğini söylemek anlamsızdır.

3 yorum:

Neşeli Günler dedi ki...

gerçekten moralimi bozuyor bu deprem konusu.
ne zaman,nerede,nasıl,kiminle yakalanacağımız belli değil:(((

Bir İçmimar'ın Mabedi dedi ki...

sevgili Neşel Günler;
Evet beni de huzursuz ediyor, kontrol altında tutamadığımız doğal felaketler, umarım hiç felaket olmaz, güzel ve huzurla geçirilecek günler dilerim, sevgiler..

Adsız dedi ki...

peki evimizin kaç şidetine dayanacağını nasıl hesaplayağız ?